Almanya–Türkiye sosyal güvenlik sözleşmesi: çifte emeklilik, prim iadesi ve haklarınız

Almanya ile Türkiye arasında 30 Nisan 1964'te imzalanan ve 1984'te ek sözleşmeyle güncellenen sosyal güvenlik sözleşmesi, iki ülkede çalışan milyonlarca kişinin haklarını belirler. Emeklilik, sağlık sigortası ve çocuk parası gibi konularda “hangi ülkenin kuralı geçerli” sorusunu bu sözleşme yanıtlar. Aşağıdaki bilgiler Deutsche Rentenversicherung (DRV), Alman dış ticaret ajansı GTAI (Ekim 2026) ve Federal Meclis Bilimsel Hizmetleri'nin açıklamalarına dayanır. Konulara ilişkin ayrıntılı rehberlerimizin bağlantılarını her bölümde bulabilirsiniz.

Sözleşme neyi kapsar?

Sözleşme kapsamında iki ülkenin vatandaşlarına eşit muamele edilir. Yani bir Türk vatandaşı Alman sisteminde, bir Alman vatandaşı Türk sisteminde, sözleşmenin kapsadığı konularda kendi vatandaşı gibi değerlendirilir.

Çifte emeklilik nasıl işler?

Sürelerin birleştirilmesi

DRV'ye göre sözleşme, Alman ve Türk sigorta sürelerinin birlikte sayılmasını sağlar. Bu birleştirme, emeklilik için gereken asgari süre (Wartezeit) ve diğer hak kazanma şartları incelenirken uygulanır. Böylece iki ülkede ayrı ayrı yetersiz kalan süreler birlikte şartı sağlayabilir.

Her ülke kendi payını öder

Birleştirme maaşı tek bir ülkenin ödemesi anlamına gelmez. Almanya, Almanya'da geçen süreler için Alman maaşı; Türkiye, Türkiye'de geçen süreler için Türk aylığı öder. Türkiye'de ödenen primler DRV'ye bildirilmelidir; DRV'ye göre Alman maaşı bu nedenle azalmaz.

Türkiye'de kısmi aylık

Türkiye'deki süreler tam aylık için yetmiyorsa sözleşme kapsamında kısmi aylık söz konusu olabilir. SGK, kısmi aylığı tam aylığa çıkarmak isteyenlerin yurtdışı borçlanma başvurusunu e-Devlet üzerinden de alıyor.

Borçlanma ile birleştirme farkı

Sözleşmedeki birleştirme, Almanya'daki süreleri Türk aylığına dönüştürmez; yalnızca hak kazanma şartlarına sayar. Almanya'daki süreleri Türk aylığına eklemek için ücretini ödeyerek yurtdışı borçlanma yapmanız gerekir.

Alman emekli maaşı Türkiye'de

DRV'ye göre Alman emekli maaşı Almanya'da veya Türkiye'de oturmanızdan bağımsız olarak aynı tutarda ödenir. Türkiye'de yaşıyorsanız Alman emeklilik başvurunuzu SGK şubeleri alır ve bir ülkedeki başvuru diğerinde de yapılmış sayılır. Emeklilik yaşı tablosu ve hayat belgesi için Almanya emeklilik yaşı rehberimize bakın.

Almanya'dan prim iadesi

Almanya'dan kesin olarak ayrılan Türk vatandaşları, belirli şartlarla Alman emeklilik primlerinin iadesini (Beitragserstattung) isteyebilir. DRV'nin vurguladığı noktalar:

• —İade yalnızca başvuru üzerine yapılır; başvuru formu Almanca-Türkçe E5816, açıklamalar E5817'dir.
• —İade ile Alman sigorta ilişkisi sona erer ve emeklilik hakları ortadan kalkar.
• —Prim ödenmeden yazılan süreler (ör. işsizlik veya okul süreleri) de düşer.
• —Alman Sosyal Kanunu'nun (SGB VI) 210. maddesine göre iade, sigorta zorunluluğunun sona ermesinden en erken 24 ay sonra istenebilir.

İade ile emekli maaşı arasında karar vermeden önce DRV'nin danışma günlerinden yararlanmanızı öneririz; çünkü iade geri alınamaz ve maaş ömür boyu ödenir.

Türkiye'de geçici çalışma (görevlendirme)

GTAI'ye göre sigortalılık kural olarak işin fiilen yapıldığı ülkeye bağlıdır. Alman işvereni tarafından Türkiye'ye geçici olarak gönderilen çalışan ise Almanya'da sigortalı kalır. Bazı sözleşmelerden farklı olarak Almanya–Türkiye sözleşmesi görevlendirme için süre sınırı öngörmez; Alman iş ilişkisi ve geçici görev şartı aranır.

Sağlık sigortası ve çocuk parası

Almanya'da kanuni sigortalı olanların Türkiye'deki eş, çocuk ve belirli şartlarla anne-babaları Türkiye'de SGK üzerinden sağlık hizmeti alabilir; ayrıntılar Türkiye'deki aileye sağlık sigortası yazımızda. Türkiye'de yaşayan çocuklar için ödenen çocuk parası tutarları ise Almanya çocuk parası rehberimizde.

Hangi Türk belgeleri gerekir?

DRV, Türk sigortalılardan doğum tarihini Türk nüfus kütüğünden alınan kayıtla kanıtlamasını ister; Türk pasaportu veya kimliği bu amaçla kabul edilmez. Pratikte bu belge nüfus kayıt örneğidir. Evlilik ve ölüm durumlarında Formül B ve Formül C gibi çok dilli belgeler, Türkiye'deki sigorta süreleri için SGK hizmet dökümü gerekir.

Sık yapılan hatalar

• —Sürelerin birleştirilmesini, Almanya'daki yılların Türk aylığına eklenmesi sanmak
• —Prim iadesini emekli maaşıyla karşılaştırmadan istemek; iade geri alınamaz
• —Türkiye'deki primleri DRV'ye bildirmemek
• —İşsizlik ve bakım sigortasının da sözleşmede olduğunu varsaymak
• —Doğum tarihini Türk pasaportuyla kanıtlamaya çalışmak